Hoe groot is statiegeld in de praktijk?
Statiegeld is er in twee varianten. Op kleine plastic flesjes (tot en met 1 liter) betaalt de consument 15 cent, op grote flesjes (meer dan 1 liter, tot 3 liter) 25 cent. Blikjes vallen sinds april 2023 ook onder het statiegeldsysteem: 15 cent per blik.
Dagelijks stroomt er in Nederland voor miljoenen euro's aan statiegeld door kassa's heen. Het inleverpercentage groeide van 68% in 2022 naar 77% in 2024, maar het wettelijke doel van 90% is nog niet gehaald. Dat verschil — de flesjes en blikjes die niet worden ingeleverd — heeft ook boekhoudkundige gevolgen, waar we verderop op terugkomen.
Waarom is statiegeld geen omzet?
Veel ondernemers zien statiegeld als een extra opbrengst op de bon. Dat klopt niet. Statiegeld is in de boekhouding geen omzet, maar een balanspost. Het is een tijdelijk bedrag dat u int en weer moet terugbetalen zodra de verpakking wordt ingeleverd.
Eigen geld of schuld?
Bij de verkoop ontvangt u het statiegeld, maar dit bedrag is in feite een schuld aan de consument of leverancier. Het is geen opbrengst voor uw geleverde dienst of product.
Doorstuurpost
U bent verplicht het statiegeld door te berekenen. Het geld stroomt uw kassa in, maar zodra het blikje of de fles wordt ingeleverd, stroomt het er weer uit. Er blijft netto niets over.
Geen BTW
Over statiegeld wordt geen BTW berekend. Dit is wettelijk bepaald. Boekt u statiegeld als omzet, dan berekent uw systeem er mogelijk ten onrechte BTW over.
De volledige statiegeldketen — van inkoop tot retour
Statiegeld gaat niet alleen van u naar de klant. Het begint al bij uw inkoop. Dit is hoe de hele keten werkt:
Inkoop bij leverancier
U koopt goederen in bij uw leverancier of groothandel. Over de statiegeldproducten betaált u statiegeld aan de leverancier. Dit boekt u als een vordering op de balans — want u krijgt het terug zodra u de lege verpakkingen retourneert.
Verkoop aan de klant
Bij de verkoop berekent u het statiegeld door aan de klant. Het bedrag verschijnt als aparte regel op de bon. U int het statiegeld, maar het is een schuld: de klant heeft recht op terugbetaling wanneer hij de verpakking inlevert.
Inname van lege verpakkingen
De klant levert de lege fles of het blikje in. U betaalt het statiegeld terug. De schuld op uw balans daalt. In uw kassasysteem werkt dit als een negatief artikel (retour statiegeld) — geen omzetpost, gewoon een aflossing van de balanspost.
Retour aan leverancier
De ingenomen verpakkingen levert u terug aan uw leverancier of groothandel. Die vergoedt u het statiegeld. Uw vordering op de balans (uit stap 1) wordt afgewikkeld. Per saldo is er niets verdiend of verloren — statiegeld is volledig neutraal voor uw resultaat.
Samengevat: u betaalt statiegeld bij inkoop, u int het bij verkoop, u betaalt het terug bij inname en u ontvangt het terug bij retour aan de leverancier. Het eindigt altijd neutraal — op voorwaarde dat u het correct boekt.
Hoe verwerkt u statiegeld correct in de boekhouding?
Correct boeken van statiegeld bestaat uit drie stappen. Het verschil met omzet zit hem in de rekening waarop u het bedrag boekt:
Ontvangst van statiegeld
Ontvangen statiegeld boekt u als een kortlopende schuld op de balans — niet in de resultatenrekening. Gebruik een aparte grootboekrekening, bijvoorbeeld 'Te betalen statiegeld' of 'Crediteuren statiegeld'.
Inname van de verpakking
Bij het teruggeven van het statiegeld lost u de schuld af. De balanspost daalt. Er is geen effect op uw winst of verlies.
Niet-ingeleverd statiegeld
Laat een consument een fles of blik liggen zonder terugbetaling te vragen? Dan vervalt het recht op terugbetaling op termijn. Onopgeëist statiegeld wordt via het systeem van Statiegeld Nederland afgehandeld en kan uiteindelijk wél als belaste omzet worden beschouwd. Dit is geregeld via de producentenorganisatie — u hoeft hier als winkelier of horecaondernemer in de meeste gevallen niet apart actie op te ondernemen.
Statiegeld in winkels en horeca: de cijfers
Statiegeld in Nederland — actuele stand van zaken
Winkeliers
Supermarkten en drankenhandel zijn verplicht statiegeld in te nemen. Het inleverpercentage stijgt gestaag: van 68% in 2022 naar 77% in 2024. Het wettelijke doel is 90%. ILT legde in 2024 boetes op aan Verpact omdat dit doel niet gehaald werd.
Horeca
Horecaondernemers verkopen statiegeldproducten, maar nemen de lege verpakkingen doorgaans niet zelf in. De inname loopt via de leverancier of groothandel. Toch loopt het statiegeld wel gewoon door uw kassa — en dus ook door uw boekhouding.
Welke producten?
Statiegeld geldt voor plastic flesjes (water, frisdrank) en blikjes tot 3 liter. Uitgezonderd zijn vruchtensap, siroop, zuivelproducten en alcohol. Controleer per product of statiegeld van toepassing is.
Groei van inleverpunten
ILT eiste in 2024 minimaal 5.400 extra inleverpunten vóór 1 januari 2027. Consumenten kunnen via een officiële locatiezoeker het dichtstbijzijnde inleverpunt vinden.
Statiegeld correct instellen in uw kassasysteem
De praktijk staat of valt bij de inrichting van uw kassasysteem. Als statiegeld in uw kassa als gewoon artikel met BTW-tarief is aangemaakt, gaat het automatisch fout in uw boekhouding.
Correct instellen betekent:
- Statiegeld aanmaken als apart artikel — niet als onderdeel van de productprijs
- BTW-tarief instellen op 0%
- Koppelen aan de juiste grootboekrekening (balanspost, geen omzetrekening)
- Retourstatiegeld (inname) als negatief artikel aanmaken met dezelfde grootboekrekening
FlowPOS ondersteunt de volledige verwerking van statiegeld: u kunt statiegeldartikelen aanmaken met 0% BTW, koppelen aan een aparte omzetgroep en rechtstreeks doorzetten naar uw boekhoudpakket. Zo voorkomt u dat u onterecht inkomstenbelasting betaalt over statiegeld dat u toch weer moet terugbetalen.
Statiegeld goed ingericht in FlowPOS
Maak een gratis demo-account aan en zie hoe u statiegeld correct instelt — inclusief 0% BTW en de juiste grootboekrekening.
Conclusie
Statiegeld stroomt dagelijks door miljoenen kassa's in Nederland — maar het is geen omzet. Het is een schuld aan de consument, een doorstuurpost zonder BTW. Wie het fout boekt, betaalt onnodig belasting en ziet zijn resultaten vertekend.
De oplossing is eenvoudig: zorg dat uw kassasysteem statiegeld als aparte post verwerkt met 0% BTW en de juiste grootboekrekening. Twijfelt u of uw huidige inrichting klopt? Neem contact op — wij kijken graag met u mee.